Europese Unie: With a little help from Goldman Sachs

16 november 2011
Le Monde Parijs

Mario Monti, Lucas Papademos en Mario Draghi hebben één ding gemeen: ze hebben alle drie voor de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs (GS) gewerkt. Dat is geen toeval, maar een gevolg van een beïnvloedingsstrategie die wellicht haar grenzen al heeft bereikt.

Ze zijn serieus en competent, wegen voor en tegen af, bestuderen hun dossiers grondig voordat ze er een uitspraak over doen. Hun zwakke plek is de economie. Ze geven zich maar zelden bloot, deze zonen van God die de tempel hebben betreden na een lange en overdreven zorgvuldige wervingsprocedure.

Ze vormen zowel een pressiegroep als een sociëteit om informatie te vergaren als een netwerk voor onderlinge steun. Het zijn compagnons, meesters en grootmeesters die ertoe worden aangezet om 'de waarheid die ze in hun loge hebben verworven uit te dragen in de wereld'.

Het verwijt van criticasters aan het adres van het Europese beïnvloedingsnetwerk, dat door de Amerikaanse bank Goldman Sachs werd opgetuigd, luidt dat het functioneert als een vrijmetselaarsloge. De nieuwe president van de Europese centrale Bank, Mario Draghi, de beoogde premier van Italië, Mario Monti en de nieuwe Griekse premier Lucas Papademos zijn alle drie, in verschillende gradaties, symboolfiguren van dit hechte netwerk.

De drie zonen van God

Mario Draghi was in de periode 2002-2005 vicevoorzitter van Goldman Sachs International voor Europa. Als ‘vennoot’ was hij belast met ‘grote concerns en soevereine landen’, de afdeling die vlak voor zijn komst Griekenland nog had geholpen met het vervalsen van de boekhouding over de staatsschuld met behulp van swaps. 

Mario Monti was vanaf 2005 internationaal adviseur van Goldman Sachs tot aan zijn benoeming tot leider van de Italiaanse regering. Volgens de bank was het zijn taak om advies uit te brengen ‘over Europese aangelegenheden en op grote dossiers op het gebied van internationaal overheidsbeleid’. Mario Monti werd ingezet om ‘deuren te openen’ en had daarbij de opdracht door te dringen tot het centrum van de Europese macht om de belangen van GS te behartigen.

Lucas Papademos was van 1994 tot 2002 gouverneur van de Griekse centrale bank. In die functie heeft hij een onopgehelderde rol gespeeld in de operatie waarbij de overheidsboekhouding met medewerking van Goldman Sachs werd vervalst. Afgezien daarvan is de beheerder van de Griekse staatsschuld Petros Christodoulos, een voormalig trader van Goldman Sachs in Londen.

Twee andere zwaargewichten uit het netwerk van GS in Europa spelen tijdens de eurocrisis ook een rol: de Duitser Otmar Issing, voormalig directielid van de Bundesbank en voormalig chef-econoom van de Europese Centrale Bank en de Ier Peter Sutherland, een beheerder van Goldman Sachs International, die achter de schermen heeft meegewerkt aan de redding van Ierland.

Inzet van vazallen zonder het masker te laten vallen

Hoe is dit netwerk van aanhangers en bemiddelaars opgezet? In de Verenigde Staten wordt deze magische kring gevormd door voormalige topmannen van de bank die onvoorwaardelijk zijn overgestapt naar de hoogste regionen van het overheidsapparaat. In Europa daarentegen heeft Goldman Sachs zichzelf gebombardeerd tot voorvechter van het relatiekapitalisme. 

Anders dan haar concurrenten is de bank echter niet geïnteresseerd in gepensioneerde diplomaten, evenmin in internationale of nationale topambtenaren en nog minder in oud-premiers of voormalige ministers van financiën. Goldman richt zich voornamelijk op directieleden van centrale banken of gewezen eurocommissarissen.

Hun voornaamste taak bestaat erin om geheel legaal informatie te vergaren over aanstaande activiteiten of over het rentebeleid van de centrale banken. Goldman zet haar vazallen het liefst in zonder ooit het masker te laten vallen. Daarom verbergen deze vazallen hun lijntje met GS ook als ze een interview geven of een officiële missie leiden. Deze ‘exen’ zijn goed ingevoerd in het milieu en babbelen over van alles en nog wat met hun gesprekspartners. 

De tongen raken los in het bijzijn van mensen van hetzelfde slag. Ze ‘ruiken het gevaar’ om het maar eens in gewone taal te zeggen. Vervolgens gaat exclusieve informatie circuleren in de handelszalen van de bank.

Fantastische tussenpersonen in Frankfurt, Rome en Athene

Een oud-vennoot van Goldman Sachs bij de ECB, een vroegere tussenpersoon aan het hoofd van de Italiaanse regering en een naaste medewerker aan de macht in Griekenland: de bank beschikt volgens haar criticasters tegenwoordig over een fantastische tussenpersoon in Frankfurt, Rome en Athene, die in deze turbulente tijden nog wel eens van nut zou kunnen blijken te zijn.

Dat neemt niet weg dat de regering-Goldman in Europa naast al dit uiterlijk vertoon op het toppunt van haar macht voor of tijdens de financiële perikelen in 2008 haar gelukkige start misschien al wel heeft gehad.

De vroegere medeplichtigen met wie de doorgewinterde voormalige centralebankiers, ingeschakeld om de touwtjes in handen te houden, in contact blijven, zouden vandaag de dag namelijk wel eens minder nuttig kunnen blijken. Politici zijn namelijk gevoelig voor de impopulariteit van financiële professionals, die immers verantwoordelijk worden gehouden voor de crisis.

Daar waar Goldman Sachs haar talenten gemakkelijk zou kunnen ontplooien, heeft ze door een reeks schandalen de overheid tegen zich in het harnas gejaagd. Op een financieel-technisch complexe planeet biedt een adressenboekje onvoldoende uitkomst, vooral tegenover een nieuwe generatie industriëlen die minder overlopen van respect voor het establishment. 

De Europese topmannen die erop uit trokken om de wereld te veroveren hebben zich bevrijd van de kruisvaarders van de high finance à la Goldman Sachs. De zoektocht naar waardering van de aandeelhouder, de eisen aan transparantie en het activisme van de oppositionele macht (media, ngo's, institutionele beleggers) dreigen het ‘effect van het netwerk’ te verzwakken. 

Factual or translation error? Tell us.