Midden-Europa: Apfelstrudel is het enige wat ons bindt

4 april 2012 – Ekonom (Praag)

Na de val van het communisme verenigden Tsjechië, Polen, Hongarije en Slowakije zich in de Visegrádgroep. Het doel hiervan was om de geest die hen in de Middeleeuwen verbond, nieuw leven in te blazen om zo bij het Westen te integreren en politiek gewicht in de schaal te kunnen leggen. Maar vandaag de dag lijkt het erop dat de vier landen steeds meer hun eigen weg gaan.

Als ik erover nadenk wat Tsjechië, Polen, Slowakije en Hongarije tegenwoordig met elkaar gemeen zouden kunnen hebben, dan komt er met enige moeite slechts één beeld in mijn hoofd op: een aantal laagjes geurig bladerdeeg gevuld met appel, kaneel en rozijnen. Apfelstrudel, een van de geheime recepten van grootmoeders in Praag, Bratislava, Krakau en Pest.

Slechts zeer weinig mensen zullen vandaag de dag in staat zijn om de exacte plaats [Visegrád in Hongarije, red.] aan te wijzen waar in 1335 de koningen van Polen, Bohemen en Hongarije bijeenkwamen. Eenentwintig jaar geleden werd met veel bombarie de Visegrádgroep [bestaande uit Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije, red.] opgericht. De lidstaten deelden een verleden, een pro-Westeuropese houding en de ambitie om een gevoel van veiligheid te creëren door lidmaatschap van de NAVO.

Geen Gorilla in de bossen van de Alpen

Ook al zijn de vier landen sindsdien toegetreden tot westerse samenwerkingsverbanden, toch lijkt het er met de tijd op dat het steeds moeilijker wordt om hun gemeenschappelijke deler te vinden. Vele supranationale ondernemingen maken geen onderscheid meer tussen Oost- en West-Europa. Zo komt het wel eens voor dat Praag naar de pijpen van Londen moet dansen of dat Istanbul de touwtjes in Boedapest in handen heeft. Banken hebben hun regionale kantoren in Wenen gevestigd.

Polen meent dat het zich van rechtswege politiek kan meten met Frankrijk in termen van grootte en belangrijkheid. Bij ons [in Tsjechië, red.] zijn de ogen meer op Groot-Brittannië gericht. De [Slowaakse, red.] droom van een 'nieuw Zwitserland' gaat in rook op, al was het alleen al omdat je in de diepste bossen van de Alpen niet het risico loopt om een Gorilla tegen het lijf te lopen [verwijzing naar het Gorilla-corruptieschandaal, red.]. En de problemen waarmee de Hongaarse economie momenteel te kampen heeft, stemmen beleggers nou niet bepaald optimistisch over de financiële markten van de buurlanden.

Tsjechische kinderen begrijpen geen Slowaaks meer

De Midden-Europese identiteit gaat steeds meer op in de beroemde smeltkroes van de geglobaliseerde cultuur. Degenen die terugverlangen naar het verleden, naar de tijd waarin het Duits de regionale lingua franca vormde, kunnen hun ogen er niet meer voor sluiten dat Hongaren en Slowaken in Oostenrijkse skioorden “two small beers” bestellen. Tsjechische kinderen begrijpen geen Slowaaks meer, aangezien de taal uit de [Tsjechische, red.] media is verdwenen. En u [Tsjechische lezers, red.], wanneer ging u precies voor het laatst naar de bioscoop om een Poolse of Hongaarse film te zien?

De drie koningen die in 1335 in Visegrád bijeenkwamen, hadden met name voor ogen om een anti-Habsburgse coalitie te vormen. Maar de huidige Europees-Amerikaanse Visegrádgroep heeft geen gemeenschappelijke vijand. Als de groep een zachte dood zou sterven, zou er zelfs geen haan naar kraaien.

Rest ons alleen nog de hoop dat op zijn minst de apfelstrudel de tand des tijds zal doorstaan.

Factual or translation error? Tell us.