Vervuiling: Strijd tegen CO2, het Zweedse voorbeeld

Beeld: LeBigZ
Beeld: LeBigZ
6 Juli 2009 – Le Monde (Parijs)

Om de uitstoot van broeikasgassen in Europa te verminderen, hoopt Zweden, dat zojuist het EU-voorzitterschap heeft overgenomen, zijn Europese partners te overtuigen zijn voorbeeld te volgen door een koolstofheffing in te voeren. Deze fiscale maatregel heeft sinds 1991 zijn nut bewezen en wordt door Zweden dan ook niet meer in twijfel getrokken.

Zweden, dat het voorzitterschap van de Europese Unie (EU) voor zes maanden heeft overgenomen, probeert zijn Europese partners ervan te overtuigen in navolging van dat land een koolstofheffing in te voeren. "Een koolstofheffing is veel effectiever dan het systeem van de handel in emissiequota", verzekert Andreas Carlgran, de Zweedse minister van milieu. "Maar let op", verduidelijkt Mattias Johansson, woordvoerder van het ministerie, "het gaat hier niet om een Europese belasting. Het is de bedoeling dat ieder land deze belastingheffing zelf uitvoert. Er zou een minimumheffing moeten worden ingesteld, en de belasting zou geheven worden door de Staten, net zoals dat nu bij de BTW gebeurt."

In Zweden wordt als sinds 1991 een koolstofbelasting over het energieverbruik geheven. Sceptici die beweren dat deze belasting een remmende invloed heeft op de economische groei, worden met de harde cijfers de mond gesnoerd: sinds de invoering van de belasting werd de Zweedse broeikasgasuitstoot met 9% verminderd terwijl de economie tegelijkertijd een groei van 48% liet zien. "Deze belasting heeft dus geen enkele invloed op de groei", leidt Johansson hier uit af. De koolstofheffing levert de Zweedse staat ieder jaar 15 miljard kronen op (1,4 miljard euro). Bij de introductie in 1991 bedroeg de heffing 27 euro per ton CO2. Op dit moment bedraagt de heffing 108 euro per ton.

De opeenvolgende belastingverhogingen op brandstof hebben de kooldioxide-uitstoot in de transportsector laten dalen. Deze daling is vooral toe te schrijven aan personenauto's. Tussen 1990 en 2005 werd er ieder jaar een winst van 1,5 miljoen tot 3,2 miljoen ton geregistreerd. De regering benadrukt het feit dat de Zweden daarnaast tot de minst vervuilende Europeanen behoren (6,7 ton CO2 ton per inwoner tegen 9,3 ton gemiddeld in de EU).

In Stockholm is men ervan overtuigd dat een koolstofheffing een duidelijk politiek signaal afgeeft: de vervuiler betaalt. En, zeggen de Zweden, de belasting is gemakkelijk uit te voeren. "Wij hebben altijd voorgesteld werkgerelateerde belastingen te verminderen en in plaats daarvan de heffingen op CO2 – uitstoot te verhogen. Dat wordt nu stap voor stap uitgevoerd. Maar wij vinden de koolstofheffing in Zweden nog lang niet hoog genoeg", zegt Anders Grönvall, woordvoerder van de Vereniging Milieubescherming, een van de machtigste ecologische organisaties in het land, om eraan toe te voegen dat de huidige centrumrechtse regering pas sinds kort een voorstander is van de koolstofheffing.

Zweden is beter af dan veel andere landen, al was het maar omdat het land minder afhankelijk is van aardolie. Dit is te danken aan de kern- en waterkrachtcentrales die samen bijna volledig in de elektriciteitsbehoefte van het land voorzien, maar ook aan het feit dat Zweden, samen met Finland, het land is waar het meest gebruik wordt gemaakt van niet-fossiele brandstoffen, voornamelijk biomassa uit de bossen. Brandstoffen die gemaakt worden van hernieuwbare grondstoffen, zoals ethanol, methaan, biobrandstoffen, turf en afval, zijn vrijgesteld van de koolstofheffing. Dit heeft een gunstige invloed gehad op het gebruik van biomassa voor verwarming en industrie. Sinds de invoering van de heffing zijn huiseigenaren die nog verwarmen met stookolie, een zeldzaamheid geworden. Een paar jaar geleden stelde de sociaaldemocratische regering nog voor om Zweden voor 2020 het eerste land ter wereld te laten zijn dat volledig onafhankelijk zou zijn van olie. De huidige regering is echter nog niet zover om dit idee over te nemen.

Factual or translation error? Tell us.