De opkomst van extreemrechts in Frankrijk: De lessen voor Europa

8 december 2015
France Inter Parijs

Het succes van het Front National tijdens de eerste ronde van de de regionale verkiezingen op 6 december is een voorbode van wat de rest van het continent te wachten staat. De democratische bewegingen moeten, als ze een afbrokkeling van de Unie willen voorkomen, als een geheel optreden, waarschuwt Bernard Guetta.

De uitslagen van de Franse verkiezingen zijn niet alleen voor Frankrijk, maar voor heel Europa van belang. Want we zien niet alleen in Frankrijk dat het nieuwe extreemrechts zijn plaats heeft gevonden op het politieke strijdtoneel. Het staat nu op gelijke voet met de rechtse en linkse partijen die tot nu toe domineerden.

Niet alleen bestaan er bijna in alle EU-landen partijen die lijken op het Front National, ze zijn ook allemaal – in bijna hetzelfde tempo en om dezelfde reden – opgekomen in de afgelopen kwart eeuw die volgde op de instorting van de Sovjet-Unie.

In een kwart eeuw is een einde gekomen aan een geopolitiek evenwicht, gebaseerd op terreur, dat garant stond voor een geruststellend gevoel van stabiliteit. Wij hebben nieuwe machten zien opkomen waardoor een einde is gekomen aan vijf eeuwen van westerse overheersing en hebben wij nog meer bloedige uitspattingen van de Islam gezien die na acht decennia verval een nieuwe weg wil inslaan.

Deze drie omwentelingen zijn nog gaande en voeden de nog steeds groeiende angst. In een wereld die weer gevaarlijk is geworden, voelen Europeanen zich niet langer beschermd: er staat geen hek meer om heen en het beschermende schild van de VS wordt steeds kleiner. Europese werknemers zien hun sociale zekerheid afbrokkelen: het Kapitaal is niet langer bereid dezelfde concessies te doen als tijdens het Communisme. De transformatie van de opkomende economieën in 's werelds fabrieken veroorzaakt een grote druk op de salarissen in Europa dat steeds verder deindustrialiseert.

Er zit dan ook enige logica achter het succes van het nieuwe extreemrechts dat zich presenteert als verdediger van de verworvenheden die in een vorig tijdperk zijn behaald en dat oproept tot het sluiten van de grenzen en het einde van het vrije verkeer. Net zoals in de beginfase van het Italiaanse fascisme en het Duitse nationaal-socialisme worden nationalisme en sociale angst nu gemengd tot een explosieve cocktail. De terugkeer van het nationalisme is ontstaan door een dubbele afwijzing: die van de Islam, beschouwd als een overwegend moordzuchtige religie en tegen de Europese eenheid, die steeds meer wordt gezien als het Trojaanse Paard van globalisering dat de natiestaten ondermijnt waar sociale comprissen zijn gesloten na de oorlog.

Als deze nieuwe krachten niet worden gestopt, zal Europa op een economische catastrofe afstevenen want hun protectionisme zal de Europese export kapot maken: een terugkeer naar nationale munten zal betekenen dat de EU-landen zich in een suïcidale competitie op minstens monetair gebied zullen storten. De sociale problemen zullen niet afnemen, maar zich juist vermenigvuldigen en tegelijkertijd zal de afwijzing van de moslims leiden tot nationale en internationale onrust.

De Europese landen moeten zich niet laten gijzelen door extreemrechtse partijen. Het gevaar moet worden bestreden en dat kan alleen als links en rechts zich uitspreken over de idiotie van deze partijprogramma’s en samen gaan werken (zonder ook daadwerkelijk samen te smelten) door meerderheidscoalities te vormen wanneer dat nodig is, precies zoals twee derde van de Europeanen dat graag zou zien.

Factual or translation error? Tell us.