België: Er is ook leven zonder regering

17 februari 2011 – De Standaard (Brussel)

Belgen bewijzen dat een land zonder regering kan voortbestaan. Meer nog: een regering in lopende zaken heeft zelfs tal van voordelen. Maar of die werkelijk opwegen tegen de nadelen, is een andere vraag, aldus de Standaard.

De Standaard 17/02/2011Ook na 249 dagen vruchteloos onderhandelen geldt dat elk nadeel zijn voordeel heeft. Niet alleen worden we eindelijk wereldkampioen in een discipline, met dank aan ontslagnemend premier Yves Leterme (CD&V) en zijn regering in lopende zaken slaat België zelfs munt uit deze politieke crisis.

Letterlijk dan. Het grootste voordeel van een regering met beperktheid van bevoegdheden is de strakke budgetpolitiek van 'voorlopige twaalfden'. Deze wet bepaalt dat ministers elke maand maar één twaalfde van het voorgaande jaarbedrag krijgen, zolang er geen goedgekeurde begroting is.

In de praktijk kan dat tot besparingen leiden, omdat de ministers geen 'nieuwe initiatieven' kunnen nemen. En daar zijn ze beter in dan in verouderde regelingen afschaffen. Niets mogen doen in budgettaire precaire tijden, is het beste wat dit land kan overkomen.

Hoeders van het land en de welvaart

Ook de administraties profiteren van de situatie. Imagogewijs bijvoorbeeld. Want wie anders heeft het land draaiende gehouden? Wie bleef trouw op post, de goede werking en service garanderend? Juist: de ambtenaren. Duffe, saaie lieden? Hoeders van het land en de welvaart, ja! De administraties deden zelfs meer dan dat. De afgelopen maanden grepen ze de kans om dringend te doen wat moet, maar niet eerder kon omdat politieke projectjes voorrang kregen. Zoals het uitwerken van het elektronisch individueel pensioendossier.

De ontslagnemende regering en de ambtenarij hebben ook gescoord met een succesvol voorzitterschap van de Europese Unie. Het heeft ons internationaal blazoen opgepoetst. En dat kon vooral omdat de federale ministers van lopende zaken plots zeeën van tijd hadden. Commissies voorbereiden? Discussienota's schrijven? Lobbyen? Broodjes smeren voor de vergaderingen? Ze deden het allemaal zelf. En met verdomd veel goesting. Zodanig zelfs dat op sommige kabinetten nadien het spreekwoordelijke zwarte gat gaapte. Enkele ministers leden zelfs aan een soort 'post-voorzitterdepressie'.

Wat te doen als een diplomaat op bezoek komt?

Maar een regering in lopende zaken heeft zeker ook nadelen. En die zijn legio. Vooreerst ligt de benoemingspolitiek in dit land volledig stil. Op alle administraties samen zijn bijna 300 middle-managementfuncties vacant: bevorderingen en benoemingen die niet doorgaan. Vaak moeten die mensen wel al werken, zonder betaald te worden naar de normen die hen beloofd zijn.

Daarnaast zijn een tiental topmanagementfuncties vacant. Soms zit de vorige er nog, soms een plaatsvervanger, soms niemand. Waren de drie toplui van de NMBS al aangesteld, dan reden de treinen nu (misschien) op tijd. Ook de hervorming van enkele administraties is onhold gezet. Die van de FOD Financiën bijvoorbeeld. "De nieuwe structuur is tot in de details geregeld, maar de praktische implementatie laat op zich wachten", luidt het daar geduldig.

Lopende zaken zijn niet alleen nefast voor het apparaat. Ook het beleid lijdt er ernstig onder (zie ook kader hiernaast, red). Te beginnen bij Binnenlandse Zaken, die hopen dat er nergens een grote brand uitbreekt. Al jarenlang ijveren de pompiers voor een beter statuut. Niet dat minister Annemie Turtelboom (Open VLD) daar afkerig tegen is. Want ze had een consensus over deze materie bereikt. Maar enkele dagen voor de ondertekening van het akkoord, viel de regering.

Bij Buitenlandse Zaken kruisen ze de vingers dat Zuid-Sudan niet onmiddellijk erkend raakt als soevereine staat. Wetende dat een regering in lopende zaken geen diplomatieke betrekkingen mag opstarten, kan een erkenning wel heel gênant uitdraaien. Want wat te doen als een diplomaat op bezoek komt? Hem ontvangen gaat niet, want dat is de erkenning formaliseren. Dan maar aan de deur laten staan?

Factual or translation error? Tell us.