De ezel van Athene

10 februari 2012
Presseurop

In de paradox ‘de ezel van Buridan’ is het dilemma tot het uiterste doorgevoerd: dit dier stond even ver verwijderd van een emmer haver en een emmer water, en stierf uiteindelijk van honger en dorst omdat hij niet kon kiezen tussen zijn twee verlangens. Als de ezel een mens was, "dan zou hij niet uit vrijheid en uit eigen wil handelen”, schreef Spinoza in een verwijzing naar deze paradox.

Als de ezel een land was dat Griekenland zou zijn, dan zou je kunnen stellen dat het moet kiezen tussen bezuinigingen en het hervormen van zijn staatsapparaat, onder dwang van de trojka bestaande uit het IMF, de EU en de ECB, en tegen de wil van het Griekse volk en tegen de eigen belangen in.

Want wat houdt het ultimatum dat de ministers van Financiën van de eurozone op 9 februari hebben gesteld, nu eigenlijk in? De Griekse regering moet vóór woensdag 15 februari 325 miljoen euro aan extra bezuinigingen zien te vinden om de tweede noodlening van 130 miljard euro te krijgen, waaraan de Europese leiders in oktober 2011 hun goedkeuring hebben gegeven.

Zoals de Volkskrant deze week schreef, is een vertrek van Griekenland uit de eurozone niet langer taboe, omdat de Europeanen zich ergeren aan het trage tempo waarin de geëiste hervormingen worden doorgevoerd. Na twee jaar crisis is het Griekse belastingstelsel nog altijd even inefficiënt en zijn veel van de beloften die aan de trojka zijn gedaan, niet nagekomen. De ezel van Athene lijkt er dus niet voor te hebben gekozen om met de haver van de hervormingen te beginnen.

En wat de andere keuze betreft: hij heeft weliswaar wat slokjes genomen van de bezuinigingen, maar heeft geen zin om de emmer die de trojka en de schuldeisers hem voorhouden, helemaal leeg te drinken. Die tegenzin is deels politiek gemotiveerd, omdat de partijen die premier Papademos nu weinig overtuigd steunen, hun blik ook al op de volgende verkiezingen richten.

Maar het komt vooral omdat het Griekse volk, dat verarmd is door twee jaar van salarisverlagingen en prijsstijgingen, de last van deze strenge bezuinigingen niet langer alleen kan dragen.

Om Griekenland te redden hebben de ministers van de Eurogroep dus besloten het land te verplichten om nóg meer te bezuinigen. Ze zouden Griekenland er echter toe moeten aanzetten om de al eerder verlangde hervormingen door te voeren, zoals de hervorming van de belastingheffing.

Ze zouden vooral moeten eisen dat Athene een einde maakt aan misstanden als de belastingvrijstelling van de Griekse kerk of het in stand houden van een defensiebegroting die naar verhouding hoger ligtdan in de andere Europese landen.

Als de ezel uiteindelijk zou sterven, oftewel als Griekenland failliet zou gaan en uit de eurozone zou stappen, dan zou het voor een deel zelf verantwoordelijk zijn voor zijn lot. Maar dan zou het daarnaast ook tot een onmogelijke – namelijk een verkeerde – keuze zijn gedwongen.